İçeriğe geç
0 (553) 284 21 63

Şirket Danışmanlığı

Genel Kurul Kararlarının İptali Davası: Kimler Açabilir, Süre Ne Kadar, Butlan Ne Zaman Söz Konusu Olur?

Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına karşı iptal davası: dava açabilecek kişiler, üç aylık süre, muhalefet şerhinin önemi, batıl kararlar, yetkili mahkeme, kararın yürütmesinin geri bırakılması ve iptalin sonuçları.

Av. Abdullah OdabaşıAvukat · Kurucu 4 dk okuma

Kısaca

  • Kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı iptal davası açılabilir.
  • Dava, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır.
  • Toplantıya katılan ortağın dava açabilmesi için olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirtmesi gerekir.
  • Pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da şirketin temel yapısına aykırı kararlar batıldır; bunların tespiti süreye bağlı değildir.

Genel kurul, şirketin en üst karar organıdır: esas sözleşme değişiklikleri, sermaye artırımı, kâr dağıtımı, yöneticilerin seçimi ve ibrası gibi temel kararlar burada alınır. Kararlar çoğunlukla oy çokluğuyla alındığından, azınlıkta kalan ortakların haklarının korunması için kanun özel bir yol öngörür: genel kurul kararlarının iptali davası. Türk Ticaret Kanunu’nun anonim şirketler için getirdiği bu düzenleme, kanunun yollamasıyla limited şirketlerin genel kurul kararlarına da uygulanır.

Hangi kararların iptali istenebilir?

Kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı olan genel kurul kararlarının iptali istenebilir. Uygulamada sık karşılaşılan örnekler şunlardır:

  • Toplantıya çağrının kanunda ya da esas sözleşmede öngörülen usule uyulmadan yapılması,
  • Gündemde yer almayan bir konuda karar alınması,
  • Toplantı veya karar yeter sayısının sağlanmadan karar alınması,
  • Pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkının haksız olarak kısıtlanması,
  • Haklı bir gerekçe olmaksızın kâr dağıtılmaması gibi, çoğunluğun azınlık aleyhine hakkını kötüye kullandığı kararlar,
  • Genel kurula katılma yetkisi olmayan kişilerin toplantıya katılarak karara etki etmesi.

Dava açabilecek kişiler

Kanuna göre genel kurul kararının iptali davasını şu kişiler açabilir:

  • Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve bu muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri,
  • Toplantıda hazır bulunsun ya da bulunmasın, olumsuz oy kullansın ya da kullanmasın; toplantıya davet edilmediğini, gündemin usulüne göre ilan edilmediğini, genel kurula katılmaya yetkili olmayan kişilerin katıldığını ya da kendisinin katılmasına haksız olarak izin verilmediğini ve bunların kararın alınmasında etkili olduğunu ileri süren pay sahipleri,
  • Şirketin yönetim organı (anonim şirkette yönetim kurulu, limited şirkette müdürler),
  • Kararların yerine getirilmesi kişisel sorumluluklarına yol açacaksa yönetim organı üyelerinden her biri.

Bu nedenle toplantıya katılan ve karara karşı olan bir ortağın, olumsuz oy kullanması kadar muhalefet şerhini tutanağa yazdırması da önemlidir. Tutanakta şerhi bulunmayan ortağın, toplantıda bulunduğu hâllerde dava açma hakkı tartışmalı hâle gelir.

Süre: karar tarihinden itibaren üç ay

İptal davası, genel kurul kararının alındığı tarihten itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınır ve geçtiğinde karar iptal edilemez hâle gelir. Sürenin başlangıcı kararın tebliğ ya da tescil tarihi değil, kararın alındığı toplantı tarihidir. Dava, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde ve şirkete karşı açılır. Genel kurul kararının iptali bir para alacağı talebi olmadığından, dava şartı arabuluculuk bu davalarda uygulanmaz.

Batıl kararlar: süreye bağlı olmayan tespit

Bazı aykırılıklar kararı yalnızca iptal edilebilir değil, baştan itibaren hükümsüz, yani batıl kılar. Kanun şu kararları özellikle batıl sayar: pay sahibinin genel kurula katılma, asgari oy, dava açma ve kanundan doğan vazgeçilmez nitelikteki haklarını sınırlandıran ya da ortadan kaldıran; bilgi alma, inceleme ve denetleme haklarını kanuna aykırı olarak sınırlandıran; şirketin temel yapısını bozan ya da sermayenin korunması hükümlerine aykırı olan kararlar. Batıllığın tespiti için açılacak dava üç aylık süreye bağlı değildir ve ilgisi olan herkes tarafından açılabilir.

Dava sürerken: kararın yürütülmesinin durdurulması

İptal davası açılması, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Davacı, kararın uygulanması hâlinde telafisi güç zararlar doğacağını gösterirse mahkemeden kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına karar verilmesini isteyebilir. Mahkeme, bu talebi kabul ederken şirketin uğrayabileceği zararlara karşı davacıdan teminat isteyebilir. Özellikle sermaye artırımı, esas sözleşme değişikliği ya da yönetici seçimi gibi kararların tescil edilmeden önce durdurulması bakımından bu talep önemlidir.

İptal kararının sonuçları

Kesinleşen iptal kararı yalnızca davacı için değil, bütün pay sahipleri için hüküm ifade eder. Karar ticaret siciline tescil edilmişse, iptal kararı da tescil ve ilan edilir. Kararın uygulanmasından doğan zararlar için ayrıca sorumluluk davaları gündeme gelebilir. Dava, iyi niyetli olmayan biçimde açılmışsa davacı şirketin bu nedenle uğradığı zararlardan sorumlu tutulabilir.

Akılda tutulacak süreler

İptal davası
Karar tarihinden itibaren 3 ay
Butlanın tespiti
Süreye bağlı değil
Yetkili mahkeme
Şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesi

Sık sorulan sorular

Toplantıya katılmadım, yine de dava açabilir miyim?

Toplantıya usulüne uygun çağrılmadığınızı, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini ya da katılmanıza haksız olarak izin verilmediğini ve bunun kararı etkilediğini ileri sürerek dava açabilirsiniz. Usulüne uygun çağrılıp katılmadığınız hâllerde ise dava hakkınız sınırlıdır.

Limited şirketlerde de aynı kurallar mı uygulanır?

Evet. Türk Ticaret Kanunu, limited şirket genel kurul kararlarının iptali ve butlanı için anonim şirketlere ilişkin hükümlere yollama yapar; üç aylık süre ve dava açabilecek kişilere ilişkin kurallar limited şirketlerde de uygulanır.

Muhalefet şerhini sonradan yazdırabilir miyim?

Muhalefet şerhinin toplantı sırasında tutanağa geçirilmesi gerekir. Toplantı başkanlığı şerhin yazılmasına engel olursa bu durumun tanıklarla ya da toplantı kayıtlarıyla ispatı gündeme gelir.

Dava açtım, karar uygulanmaya devam eder mi?

Evet, dava kararı kendiliğinden durdurmaz. Kararın uygulanmasının telafisi güç zarar doğuracağı durumlarda mahkemeden yürütmenin geri bırakılması istenebilir; mahkeme teminat şartı koyabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Konak’ta, Çınarlı’daki Martı Tower’ın on yedinci katındadır. Görüşmeler Türkçe, İngilizce ve İtalyanca yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi