İçeriğe geç
0 (553) 284 21 63

Kavramlar

Hukuk sözlüğü

Ticaret, şirketler, icra, yabancı yatırım, KVKK, iş, aile ve miras hukukunda sık geçen kavramların kısa açıklamaları ve ilgili makaleler.

A

Açık rıza
Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle verilen onay. KVKK’da diğer işleme şartlarından hiçbiri yoksa başvurulan veri işleme sebebidir. Makale
Anlaşma belgesi
Arabuluculuk sonunda tarafların vardığı anlaşmayı gösteren belge. Dava şartı arabuluculukta taraflar ve avukatları ile arabulucu imzalarsa ilam niteliğindedir.
Apostil
Yabancı ülkede düzenlenen resmî belgenin, 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde konsolosluk onayına gerek kalmadan kullanılmasını sağlayan şerh. Yabancı yatırım
Artık değer
Edinilmiş mallara katılma rejiminde bir eşin edinilmiş mallarının, bu mallara ilişkin borçlar düşüldükten sonra kalan değeri. Diğer eş bunun yarısını isteyebilir. Makale
Ayıplı mal
Sözleşmeye ya da ambalajında, etiketinde veya reklamında belirtilen niteliklere uymayan mal. Tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir. Tüketici hukuku
Ayrılma akçesi
Limited şirketten çıkan ya da çıkarılan ortağa, payının gerçek değerine göre ödenen bedel. Şirketler hukuku

B

Batıl karar
Pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da şirketin temel yapısına aykırı genel kurul kararı. Tespiti süreye bağlı değildir. Makale
Belirsiz alacak davası
Alacağın miktarının dava açarken belirlenemediği hâllerde açılan dava türü. 7589 sayılı Kanun’la 31 Temmuz 2026’da kaldırıldı; alacak artık tam ya da kısmi dava olarak istenir.
Bono
Düzenleyenin belirli bir bedeli belirli bir vadede ödemeyi kayıtsız şartsız vaat ettiği kambiyo senedi. Düzenleyene karşı haklar vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Makale

C

Cari hesap
Tacirlerin karşılıklı alacak ve borçlarını ayrı ayrı istemek yerine tek bir hesapta toplayıp dönem sonunda bakiyeyi belirledikleri sözleşme. Ticaret hukuku
Cezai şart
Borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmesi kararlaştırılan bedel. Aşırı ise hâkim indirebilir; tacirler indirim isteyemez. Makale

Ç

Çek
Düzenleyenin bankaya, belirli bir bedeli lehtara ödemesi için kayıtsız şartsız havale verdiği kambiyo senedi. İbraz süresi aynı yerde on gün, farklı yerlerde bir ay, farklı kıtalarda üç aydır. Makale

D

Dava şartı arabuluculuk
Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması. İş, ticari para alacağı, sınırın üzerindeki tüketici, kira ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında uygulanır.
Değer artış payı
Eşlerden birinin, diğerine ait bir malın edinilmesine ya da iyileştirilmesine karşılıksız katkısı nedeniyle tasfiyede isteyebileceği pay. Aile hukuku

E

Edinilmiş mallara katılma
1 Ocak 2002’den bu yana eşler başka bir rejim seçmedikçe uygulanan yasal mal rejimi. Makale
Esas sözleşme
Şirketin unvanını, merkezini, işletme konusunu, sermayesini ve organlarını gösteren kuruluş belgesi. Makale
Etkin pişmanlık
Failin suçtan sonra zararı gidermek gibi bir davranışta bulunması hâlinde kanunun cezanın kaldırılmasını ya da indirilmesini öngördüğü durum. Karşılıksız çekte bedelin faiziyle ödenmesi bunun örneğidir. Makale

G

Genel işlem koşulu
Bir tarafın önceden tek başına hazırlayıp çok sayıda sözleşmede kullandığı standart hükümler. Açıkça bildirilmemişse yazılmamış sayılır. Sözleşmeler hukuku

H

Haklı nedenle fesih
İş sözleşmesinin, kanunda sayılan ağır sebeplerle bildirim süresi beklenmeden derhâl sona erdirilmesi. Makale

İ

İbraname
Alacaklının alacağından vazgeçtiğini gösteren belge. İş hukukunda sözleşmenin bitiminden bir ay geçmeden düzenlenen ya da ödemenin banka yoluyla yapılmadığı ibranameler geçersizdir. İş hukuku
İcra inkâr tazminatı
İtirazın iptali ya da kaldırılması davasında, likit bir alacağa haksız itiraz eden borçlu aleyhine alacağın en az yüzde yirmisi oranında hükmedilen tazminat. Makale
İhtiyati haciz
Para alacağının ileride tahsil edilememesi tehlikesine karşı borçlunun mallarına dava ya da takipten önce veya sırasında geçici olarak el konulması. Makale
İrtibat bürosu
Yabancı bir şirketin Türkiye’de ticari faaliyette bulunmadan tanıtım ve temsil amacıyla, Bakanlık izniyle açtığı büro. Makale
İtirazın iptali
İlamsız takipte borçlunun itirazıyla duran takibin devamı için, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açılan dava. Makale

K

Kambiyo senedi
Çek, bono ve poliçe gibi kanunda sayılan şekil şartlarını taşıyan ve özel bir takip yoluna konu olabilen kıymetli evrak. İcra ve iflas hukuku
Kısmi dava
Bölünebilir bir alacağın yalnızca bir kısmının dava edilmesi. Belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra yargılama sırasında bir defaya mahsus talep artırımı yapılabilir.
Konkordato
Borçlarını ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarıyla yaptığı ve mahkemece onaylanan yeniden yapılandırma anlaşması. İcra ve iflas hukuku

M

Marka
Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan işaret. Tescille on yıl korunur ve yenilenebilir. Makale
Menfi tespit davası
Borçlunun, kendisinden istenen ya da hakkında takip başlatılan bir borcun bulunmadığının tespitini istediği dava. İcra ve iflas hukuku
Muris muvazaası
Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı malı satış gibi göstermesi. Tapu iptali davası zamanaşımına tabi değildir. Miras hukuku

S

Saklı pay
Mirasbırakanın vasiyet ya da bağışla ortadan kaldıramayacağı, altsoy, anne-baba ve eşe ayrılmış miras payı. Makale
Standart sözleşme
Kişisel verilerin yurt dışına aktarımında kullanılan, Kurul’ca ilan edilen sözleşme; imzadan itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilir. KVKK

Ş

Şube
Bir ticari işletmenin merkezine bağlı olarak faaliyet gösteren, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan birimi. Yabancı şirketler Türkiye’de şube açabilir. Yabancı yatırım

T

Tanıma ve tenfiz
Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm etkisi doğurması (tanıma) ya da icra edilebilmesi (tenfiz) için alınan mahkeme kararı. Makale
Tenkis
Saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın tasarrufunun saklı payı karşılayacak ölçüde indirilmesi için açtığı dava. Miras hukuku
Tüketici hakem heyeti
Belirli tutarın altındaki tüketici uyuşmazlıklarına bakan, başvurusu ücretsiz kurul; 2026 sınırı 186.000 TL. Makale

V

Vasiyetname
Mirasbırakanın ölümünden sonra malvarlığına ilişkin arzularını resmî, el yazılı ya da sözlü şekilde açıkladığı tek taraflı işlem. Makale
VERBİS
Veri sorumlularının kayıt olduğu Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi. Kurul’un belirlediği istisnalara girmeyenler kayıt olmak zorundadır. VERBİS testi

Y

Yürütmenin durdurulması
İdari işlemin dava sonuçlanana kadar uygulanmamasına ilişkin karar; işlem açıkça hukuka aykırı ve uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa verilir. İdare hukuku

Z

Zilyetlik
Bir şey üzerindeki fiilî hâkimiyet. Taşınmaz zilyedi, 3091 sayılı Kanun’a göre mülki amirliğe başvurarak tecavüzün önlenmesini isteyebilir. Makale

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Konak’ta, Çınarlı’daki Martı Tower’ın on yedinci katındadır. Görüşmeler Türkçe, İngilizce ve İtalyanca yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi