A
- Açık rıza
- Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle verilen onay. KVKK’da diğer işleme şartlarından hiçbiri yoksa başvurulan veri işleme sebebidir. Makale
- Anlaşma belgesi
- Arabuluculuk sonunda tarafların vardığı anlaşmayı gösteren belge. Dava şartı arabuluculukta taraflar ve avukatları ile arabulucu imzalarsa ilam niteliğindedir.
- Apostil
- Yabancı ülkede düzenlenen resmî belgenin, 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde konsolosluk onayına gerek kalmadan kullanılmasını sağlayan şerh. Yabancı yatırım
- Artık değer
- Edinilmiş mallara katılma rejiminde bir eşin edinilmiş mallarının, bu mallara ilişkin borçlar düşüldükten sonra kalan değeri. Diğer eş bunun yarısını isteyebilir. Makale
- Ayıplı mal
- Sözleşmeye ya da ambalajında, etiketinde veya reklamında belirtilen niteliklere uymayan mal. Tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir. Tüketici hukuku
- Ayrılma akçesi
- Limited şirketten çıkan ya da çıkarılan ortağa, payının gerçek değerine göre ödenen bedel. Şirketler hukuku
B
- Batıl karar
- Pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da şirketin temel yapısına aykırı genel kurul kararı. Tespiti süreye bağlı değildir. Makale
- Belirsiz alacak davası
- Alacağın miktarının dava açarken belirlenemediği hâllerde açılan dava türü. 7589 sayılı Kanun’la 31 Temmuz 2026’da kaldırıldı; alacak artık tam ya da kısmi dava olarak istenir.
- Bono
- Düzenleyenin belirli bir bedeli belirli bir vadede ödemeyi kayıtsız şartsız vaat ettiği kambiyo senedi. Düzenleyene karşı haklar vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Makale
C
- Cari hesap
- Tacirlerin karşılıklı alacak ve borçlarını ayrı ayrı istemek yerine tek bir hesapta toplayıp dönem sonunda bakiyeyi belirledikleri sözleşme. Ticaret hukuku
- Cezai şart
- Borcun hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmesi kararlaştırılan bedel. Aşırı ise hâkim indirebilir; tacirler indirim isteyemez. Makale
Ç
- Çek
- Düzenleyenin bankaya, belirli bir bedeli lehtara ödemesi için kayıtsız şartsız havale verdiği kambiyo senedi. İbraz süresi aynı yerde on gün, farklı yerlerde bir ay, farklı kıtalarda üç aydır. Makale
D
- Dava şartı arabuluculuk
- Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının zorunlu olması. İş, ticari para alacağı, sınırın üzerindeki tüketici, kira ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında uygulanır.
- Değer artış payı
- Eşlerden birinin, diğerine ait bir malın edinilmesine ya da iyileştirilmesine karşılıksız katkısı nedeniyle tasfiyede isteyebileceği pay. Aile hukuku
E
- Edinilmiş mallara katılma
- 1 Ocak 2002’den bu yana eşler başka bir rejim seçmedikçe uygulanan yasal mal rejimi. Makale
- Esas sözleşme
- Şirketin unvanını, merkezini, işletme konusunu, sermayesini ve organlarını gösteren kuruluş belgesi. Makale
- Etkin pişmanlık
- Failin suçtan sonra zararı gidermek gibi bir davranışta bulunması hâlinde kanunun cezanın kaldırılmasını ya da indirilmesini öngördüğü durum. Karşılıksız çekte bedelin faiziyle ödenmesi bunun örneğidir. Makale
G
- Genel işlem koşulu
- Bir tarafın önceden tek başına hazırlayıp çok sayıda sözleşmede kullandığı standart hükümler. Açıkça bildirilmemişse yazılmamış sayılır. Sözleşmeler hukuku
H
- Haklı nedenle fesih
- İş sözleşmesinin, kanunda sayılan ağır sebeplerle bildirim süresi beklenmeden derhâl sona erdirilmesi. Makale
İ
- İbraname
- Alacaklının alacağından vazgeçtiğini gösteren belge. İş hukukunda sözleşmenin bitiminden bir ay geçmeden düzenlenen ya da ödemenin banka yoluyla yapılmadığı ibranameler geçersizdir. İş hukuku
- İcra inkâr tazminatı
- İtirazın iptali ya da kaldırılması davasında, likit bir alacağa haksız itiraz eden borçlu aleyhine alacağın en az yüzde yirmisi oranında hükmedilen tazminat. Makale
- İhtiyati haciz
- Para alacağının ileride tahsil edilememesi tehlikesine karşı borçlunun mallarına dava ya da takipten önce veya sırasında geçici olarak el konulması. Makale
- İrtibat bürosu
- Yabancı bir şirketin Türkiye’de ticari faaliyette bulunmadan tanıtım ve temsil amacıyla, Bakanlık izniyle açtığı büro. Makale
- İtirazın iptali
- İlamsız takipte borçlunun itirazıyla duran takibin devamı için, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açılan dava. Makale
K
- Kambiyo senedi
- Çek, bono ve poliçe gibi kanunda sayılan şekil şartlarını taşıyan ve özel bir takip yoluna konu olabilen kıymetli evrak. İcra ve iflas hukuku
- Kısmi dava
- Bölünebilir bir alacağın yalnızca bir kısmının dava edilmesi. Belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra yargılama sırasında bir defaya mahsus talep artırımı yapılabilir.
- Konkordato
- Borçlarını ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarıyla yaptığı ve mahkemece onaylanan yeniden yapılandırma anlaşması. İcra ve iflas hukuku
M
- Marka
- Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan işaret. Tescille on yıl korunur ve yenilenebilir. Makale
- Menfi tespit davası
- Borçlunun, kendisinden istenen ya da hakkında takip başlatılan bir borcun bulunmadığının tespitini istediği dava. İcra ve iflas hukuku
- Muris muvazaası
- Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı malı satış gibi göstermesi. Tapu iptali davası zamanaşımına tabi değildir. Miras hukuku
S
Ş
- Şube
- Bir ticari işletmenin merkezine bağlı olarak faaliyet gösteren, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan birimi. Yabancı şirketler Türkiye’de şube açabilir. Yabancı yatırım
T
- Tanıma ve tenfiz
- Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm etkisi doğurması (tanıma) ya da icra edilebilmesi (tenfiz) için alınan mahkeme kararı. Makale
- Tenkis
- Saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın tasarrufunun saklı payı karşılayacak ölçüde indirilmesi için açtığı dava. Miras hukuku
- Tüketici hakem heyeti
- Belirli tutarın altındaki tüketici uyuşmazlıklarına bakan, başvurusu ücretsiz kurul; 2026 sınırı 186.000 TL. Makale
V
- Vasiyetname
- Mirasbırakanın ölümünden sonra malvarlığına ilişkin arzularını resmî, el yazılı ya da sözlü şekilde açıkladığı tek taraflı işlem. Makale
- VERBİS
- Veri sorumlularının kayıt olduğu Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi. Kurul’un belirlediği istisnalara girmeyenler kayıt olmak zorundadır. VERBİS testi
Y
- Yürütmenin durdurulması
- İdari işlemin dava sonuçlanana kadar uygulanmamasına ilişkin karar; işlem açıkça hukuka aykırı ve uygulanması telafisi güç zarar doğuracaksa verilir. İdare hukuku
Z
- Zilyetlik
- Bir şey üzerindeki fiilî hâkimiyet. Taşınmaz zilyedi, 3091 sayılı Kanun’a göre mülki amirliğe başvurarak tecavüzün önlenmesini isteyebilir. Makale