İçeriğe geç
0 (553) 284 21 63

KVKK

Şirketler İçin KVKK Uyum Rehberi: Veri Envanteri, Aydınlatma, Açık Rıza, VERBİS, Yurt Dışına Aktarım ve Veri İhlali

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uyum için şirketlerin atması gereken adımlar: veri envanteri, işleme şartları, aydınlatma yükümlülüğü, açık rızanın sınırları, VERBİS, 2024 değişiklikleriyle yurt dışına aktarım, veri ihlali bildirimi ve ilgili kişi başvuruları.

Kısaca

  • Kişisel veri işleyen her şirket veri sorumlusudur; uyumun temeli, hangi verinin neden işlendiğini gösteren veri envanteridir.
  • Açık rıza, kanundaki diğer işleme şartlarından hiçbiri yoksa başvurulacak bir sebeptir; her işlem için gerekmez.
  • Yurt dışına aktarımda kullanılan standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilmelidir.
  • Veri ihlali en geç yetmiş iki saat içinde Kurul’a bildirilir; ilgili kişi başvuruları en geç otuz gün içinde yanıtlanır.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, yalnızca büyük şirketleri değil, çalışan, müşteri ya da tedarikçi bilgisi tutan her işletmeyi ilgilendirir. Personel özlük dosyaları, müşteri iletişim bilgileri, internet sitesi formları, kamera kayıtları ve e-posta listeleri kişisel veridir. 2024 yılında yapılan değişikliklerle özel nitelikli verilerin işlenme şartları genişletilmiş, yurt dışına aktarım sistemi yeniden kurulmuş ve Kurul’un idari para cezalarına karşı yargı yolu idare mahkemeleri olarak değiştirilmiştir. Bu yazıda bir şirketin uyum için izleyebileceği adımları sırasıyla ele alıyoruz.

1. Veri envanteri

Uyumun ilk adımı, şirketin hangi birimlerinin hangi kişisel verileri, hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanarak işlediğini, bu verileri kimlere aktardığını ve ne kadar süre sakladığını gösteren bir veri envanteri hazırlamaktır. İnsan kaynakları, muhasebe, satış, müşteri hizmetleri ve bilgi işlem birimleriyle yapılan görüşmeler bu envanterin kaynağıdır. Envanter, sonraki bütün adımların, aydınlatma metinlerinden saklama politikasına kadar, dayanağını oluşturur.

2. İşleme şartları ve açık rızanın yeri

Kanun, kişisel verilerin hangi hâllerde işlenebileceğini sayar: kanunlarda açıkça öngörülme, sözleşmenin kurulması veya ifası, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü, bir hakkın tesisi ya da korunması, ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaati gibi. Bu şartlardan biri varsa açık rıza gerekmez. Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle verilen bir onaydır ve diğer şartların bulunmadığı durumlar için ayrılmalıdır. Her işlem için açık rıza istenmesi, ilgili kişiyi yanıltabileceği ve rıza geri alındığında işlemin dayanağını ortadan kaldıracağı için önerilmez.

3. Aydınlatma yükümlülüğü

Veri sorumlusu, kişisel verileri elde ederken ilgili kişiye; veri sorumlusunun kimliğini, verilerin hangi amaçla işleneceğini, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceğini, toplama yöntemini ve hukuki sebebini ve ilgili kişinin haklarını bildirmek zorundadır. Bu bilgilendirme internet sitesinde, iş ve müşteri sözleşmelerinde, başvuru formlarında ve kamera bulunan alanlarda yapılmalıdır. Aydınlatma metni ile açık rıza metni birbirinden ayrı hazırlanmalıdır.

4. VERBİS

Veri sorumluları, Kurul’un belirlediği istisnalara girmiyorsa Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi’ne (VERBİS) kayıt olmak zorundadır. İstisnalar yıllık çalışan sayısı, yıllık mali bilanço toplamı ve ana faaliyet konusunun özel nitelikli veri işlemeyi içerip içermemesi gibi ölçütlere göre belirlenir. Kayıt yükümlülüğünden muaf olunsa bile aydınlatma, veri güvenliği ve başvuruları yanıtlama yükümlülükleri devam eder. VERBİS kayıt yükümlülüğü testi şirketinizin durumunu ölçütlere göre gösterir.

5. Yurt dışına aktarım

2024 değişikliğiyle kişisel verilerin yurt dışına aktarımı üç aşamalı bir sisteme bağlanmıştır. Önce aktarımın yapılacağı ülke, sektör ya da uluslararası kuruluş hakkında Kurul’un yeterlilik kararı bulunup bulunmadığına bakılır. Yeterlilik kararı yoksa, ilgili kişinin hakkını kullanabilme ve etkili kanun yollarına başvurabilme imkânının bulunması kaydıyla uygun güvencelerden biriyle aktarım yapılabilir; bunların en yaygını Kurul’un ilan ettiği standart sözleşmedir. Standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilmelidir. Bu iki yol da yoksa, kanunda sayılan arızi ve tekrarlanmayan hâllerde aktarım mümkündür. Yurt dışındaki sunucularda tutulan bulut hizmetleri ve yurt dışındaki grup şirketlerine yapılan raporlamalar da bu kurallara tabidir.

6. Veri güvenliği ve saklama

Veri sorumlusu, verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemek için uygun güvenlik düzeyini sağlayan teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlüdür: erişim yetkilerinin sınırlandırılması, şifreleme, kayıt tutma, çalışan eğitimleri ve gizlilik taahhütleri bunlardandır. İşlenme amacı ortadan kalkan veriler silinir, yok edilir ya da anonim hâle getirilir; bunun için bir saklama ve imha politikası hazırlanır.

7. Veri ihlali

İşlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde veri sorumlusu, durumu ilgili kişiye ve Kurul’a en kısa sürede bildirir. Kurul bu süreyi, ihlalin öğrenilmesinden itibaren yetmiş iki saat olarak belirlemiştir. Bildirimin süresinde yapılabilmesi için ihlal öncesinde bir müdahale planı, sorumlu kişiler ve bildirim şablonu hazırlanmış olmalıdır.

8. İlgili kişi başvuruları

Kişisel verisi işlenen kişi; verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi talep etme, düzeltilmesini ya da silinmesini isteme ve hukuka aykırı işleme nedeniyle zararının giderilmesini talep etme haklarına sahiptir. Veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde ve kural olarak ücretsiz sonuçlandırır. Başvurusu reddedilen ya da süresinde yanıt alamayan kişi, Kurul’a şikâyette bulunabilir. Başvuruların hangi kanallardan alınacağı ve kimin yanıtlayacağı önceden belirlenmelidir.

Akılda tutulacak süreler

İlgili kişi başvurusuna yanıt
En geç 30 gün
Veri ihlali bildirimi
Öğrenmeden itibaren 72 saat
Standart sözleşme bildirimi
İmzadan itibaren 5 iş günü
Kurul kararlarına karşı dava
İdare mahkemesi, tebliğden 60 gün

Sık sorulan sorular

VERBİS kaydı yaptırdık, uyumu tamamladık mı?

Hayır. VERBİS kaydı uyumun yalnızca bir parçasıdır. Aydınlatma, işleme şartlarına uygunluk, veri güvenliği, saklama ve imha, yurt dışına aktarım ve ilgili kişi başvurularına ilişkin yükümlülükler ayrıca yerine getirilmelidir.

Çalışanlardan açık rıza almak zorunlu mu?

Çalışanlara ilişkin verilerin önemli bir kısmı iş sözleşmesinin ifası ve kanuni yükümlülükler nedeniyle açık rıza olmadan işlenebilir. İş ilişkisinde rızanın özgür iradeyle verildiğinin tartışmalı olabileceği de göz önünde bulundurularak açık rıza yalnızca gerçekten gerekli işlemler için alınmalıdır.

Yurt dışındaki bulut sunucusunu kullanıyoruz, bu aktarım mı?

Kişisel verilerin yurt dışındaki bir sunucuda saklanması ya da yurt dışından erişilebilir olması, yurt dışına aktarım kurallarının uygulanmasını gerektirebilir. Hizmet sağlayıcıyla yapılan sözleşme ve aktarım dayanağı bu kurallara göre değerlendirilmelidir.

KVKK cezasına nasıl itiraz edilir?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun verdiği idari para cezalarına karşı 1 Haziran 2024’ten bu yana idare mahkemesinde dava açılır; dava açma süresi kararın tebliğinden itibaren altmış gündür.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Konak’ta, Çınarlı’daki Martı Tower’ın on yedinci katındadır. Görüşmeler Türkçe, İngilizce ve İtalyanca yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi