Ticaret hukuku, ticari işletme işleten gerçek ve tüzel kişilerin, yani tacirlerin, birbirleriyle ve üçüncü kişilerle ilişkilerini düzenler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu tacirden basiretli bir iş insanı gibi davranmasını bekler; bu nedenle tacirin yaptığı sözleşmeler, gönderdiği ihtarlar ve tuttuğu defterler, tacir olmayan kişilere göre daha sıkı kurallara bağlıdır. Ticari uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemelerinde görülür ve konusu bir miktar para olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Bu alandaki başlıca konular
- Ticari alacakların tahsili, fatura ve cari hesap uyuşmazlıkları
- Tacirler arası ihtarnameler ve ticari yazışmaların hukuki değerlendirmesi
- Haksız rekabetin tespiti, men’i ve tazminat davaları
- Acentelik, bayilik, distribütörlük ve franchise ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar
- Ticari davalarda dava öncesi arabuluculuk görüşmeleri
- Asliye ticaret mahkemelerinde görülen dava ve ihtiyati tedbir talepleri
Fatura, cari hesap ve ticari faiz
Türk Ticaret Kanunu’na göre faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu kural, sonradan çıkan uyuşmazlıklarda ispat yükünü doğrudan etkiler; bu nedenle hatalı faturaya noter, iadeli taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta yoluyla süresinde itiraz edilmesi önemlidir. Sürekli ilişkilerde tarafların alacak ve borçlarını tek bir hesapta topladığı cari hesap sözleşmesi kurulabilir. Ticari işlerde, sözleşmede kararlaştırılmamışsa temerrüt faizi olarak avans faizi istenebilir.
Haksız rekabet
Rakiplerle ya da tedarikçi ve müşterilerle ilişkilerde aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerde aykırı davranışlar haksız rekabet oluşturur: başkasının ürünlerini kötülemek, karışıklık yaratacak işaret kullanmak, iş sırlarını hukuka aykırı biçimde kullanmak ya da çalışanları sözleşmelerini ihlale yöneltmek bunlara örnektir. Haksız rekabetten zarar gören kişi; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, men’ini, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve kusur varsa tazminat isteyebilir. Bu davalar, hak sahibinin öğrenmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde fiilden itibaren üç yıl içinde açılmalıdır.
Ticari davalarda arabuluculuk
2019’dan bu yana konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat istemli ticari davalarda dava şartı arabuluculuk uygulanır. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Taraflar anlaşırsa avukatların ve tarafların imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir. Görevsiz mahkemede açılan bir davadan sonra arabuluculuk şartının nasıl tamamlanacağı konusunda büronun görevsizlik kararı sonrası dava şartı arabuluculuk yazısına bakılabilir.
Tacirin ihtarları ve ticari defterler
Tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ya da dönme gibi sonuç doğuracak ihbar ve ihtarların noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf ya da güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılması gerekir. Usulüne uygun tutulmuş ve açılış ile kapanış onayları bulunan ticari defterler, tacirler arasındaki ticari işlerden doğan uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılabilir; bu nedenle defter ve belge düzeni, olası bir davanın ilk delil kaynağıdır.
İlk adımlar
- Ticari ilişkinin dayanağı olan sözleşme, sipariş, irsaliye ve faturaları tarih sırasıyla dosyalayın.
- Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmezse içeriğinin kabul edilmiş sayılabileceğini unutmayın.
- Konusu bir miktar para olan ticari davalarda dava öncesinde arabulucuya başvurulması zorunludur.
Sık sorulan sorular
Faturaya ne kadar sürede itiraz etmeliyim?
Türk Ticaret Kanunu’na göre faturayı aldığınız tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmeniz gerekir. İtiraz, ispat kolaylığı için noter, iadeli taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta ile yapılmalıdır.
Hangi davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür?
Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davalar ile Türk Ticaret Kanunu’nda ve diğer bazı kanunlarda tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava sayılan uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinde görülür.
Ticari arabuluculukta anlaşırsak ne olur?
Dava şartı olarak yürütülen arabuluculukta taraflar ve avukatları anlaşma belgesini imzalarsa belge ilam niteliğinde olur; ödeme yapılmazsa doğrudan ilamlı icra takibine konu edilebilir.
Ticari alacakta hangi faiz istenebilir?
Taraflar bir oran kararlaştırmamışsa ticari işlerde temerrüt faizi olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı faiz oranı istenebilir. Sözleşmede daha yüksek bir oran kararlaştırılmışsa o oran uygulanır.

