Marka ve Telif
Marka Tescili ve Marka Hakkının Korunması: Başvuru, İtiraz, Kullanmama ve Tecavüz
Markanın tescile uygunluğu, benzer marka araştırması, TÜRKPATENT başvurusu ve sınıflar, bültende yayın ve iki aylık itiraz süresi, on yıllık koruma, kullanmama nedeniyle iptal, marka hakkına tecavüz ve uluslararası koruma.
Kısaca
- Marka başvurusu Türk Patent ve Marka Kurumu’na (TÜRKPATENT) yapılır; korunacak mal ve hizmet sınıfları başvuruda belirtilir.
- Başvuru Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanır; yayımdan itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir.
- Tescilli marka başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur ve onar yıllık dönemlerle yenilenebilir.
- Beş yıl boyunca haklı bir neden olmaksızın kullanılmayan markanın iptali TÜRKPATENT’ten istenebilir.
Bir işletmenin adı ve logosu, müşterilerin onu diğerlerinden ayırt etmesini sağlayan en değerli varlıklarından biridir. Marka, tescil edilmeden de belirli ölçüde korunabilir; ancak güçlü ve kolay ispatlanabilir bir koruma için 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında tescil gerekir. Tescil, hak sahibine markayı izinsiz kullananlara karşı dava açma, ürünleri piyasadan toplatma ve tazminat isteme imkânı verir.
Neler marka olabilir?
Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan ve sicilde açık ve kesin biçimde gösterilebilen her işaret marka olabilir: kelimeler, logolar, harfler, sayılar, renkler, ambalaj biçimleri ve sesler gibi. Buna karşılık ayırt edici niteliği olmayan, yalnızca malın cinsini, kalitesini ya da coğrafi kaynağını gösteren, halkı yanıltabilecek ya da kamu düzenine aykırı işaretler tescil edilemez. Örneğin bir mobilya markası olarak yalnızca “Mobilya” kelimesi tescil edilemez.
Başvurudan önce: benzer marka araştırması
Başvurudan önce TÜRKPATENT kayıtlarında aynı ya da benzer markaların bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Kurum, başvuruyu yalnızca kanundaki mutlak ret nedenleri bakımından kendiliğinden inceler; önceki tarihli benzer markalar ise çoğunlukla bu markaların sahiplerinin itirazıyla gündeme gelir. Araştırma yapılmadan yatırım yapılan bir markanın itiraz sonucunda tescil edilememesi, ambalaj, tabela ve reklam masraflarının boşa gitmesine yol açabilir.
Başvuru ve sınıflar
Başvuruda marka örneği, başvuru sahibinin bilgileri ve markanın kullanılacağı mal ve hizmetler, uluslararası sınıflandırmaya göre belirtilir. Koruma yalnızca başvuruda belirtilen sınıflar ve mal ya da hizmetler bakımından doğar; bu nedenle işletmenin bugünkü ve yakın gelecekteki faaliyetleri birlikte düşünülmelidir. Başvuru ücreti sınıf sayısına göre artar ve her yıl yeniden belirlenir.
Yayın ve itiraz
Mutlak ret nedeni bulunmayan başvuru Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanır. Yayım tarihinden itibaren iki ay içinde, önceki tarihli marka sahipleri ve diğer ilgililer itiraz edebilir. İtiraz yoksa ya da itiraz reddedilirse tescil ücreti yatırılarak marka tescil edilir. Kurumun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’na, bu kurulun kararlarına karşı ise kararın tebliğinden itibaren iki ay içinde fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde dava açılabilir.
Koruma süresi ve yenileme
Tescilli marka, başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur. Koruma süresi, yenileme ücreti ödenerek onar yıllık dönemlerle sınırsız olarak uzatılabilir. Yenileme, koruma süresinin bittiği ayın son gününe kadar yapılabilir; bu süre kaçırılırsa ek ücretle altı aylık ek süre içinde de yenileme yapılabilir.
Kullanma yükümlülüğü ve iptal
Tescilli marka, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir neden olmaksızın tescil edildiği mal veya hizmetlerde ciddi biçimde kullanılmazsa ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilirse, ilgili kişilerin talebiyle iptal edilebilir. 10 Ocak 2024’ten bu yana bu iptal talepleri mahkemeye değil doğrudan TÜRKPATENT’e yapılmaktadır. İptal, markanın kullanılmayan mal ve hizmetleri bakımından kısmen de verilebilir. Bu nedenle markanın kullanıldığını gösteren fatura, katalog ve reklam belgelerinin saklanması önemlidir.
Marka hakkına tecavüz
Tescilli markanın ya da onunla karıştırılacak derecede benzer bir işaretin, hak sahibinin izni olmadan aynı ya da benzer mal ve hizmetlerde kullanılması marka hakkına tecavüz oluşturur. Marka sahibi; tecavüzün tespitini, durdurulmasını, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını, tecavüz konusu ürünlere el konulmasını ve maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Delillerin kaybolma tehlikesi varsa delil tespiti, piyasadaki ürünler için ihtiyati tedbir talep edilebilir. Bu davalar fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerinde görülür; bazı tecavüz fiilleri ayrıca suç oluşturur.
Yurt dışında koruma
Türkiye’de yapılan tescil, yalnızca Türkiye’de koruma sağlar. Yurt dışında koruma için ya ilgili ülkelere ayrı ayrı başvurulur ya da Türkiye’nin taraf olduğu Madrid Protokolü üzerinden tek bir uluslararası başvuruyla birden fazla ülke seçilir. Türkiye’deki başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde yurt dışında yapılan başvurularda rüçhan hakkından yararlanılabilir.
Akılda tutulacak süreler
- Bültene itiraz
- Yayımdan itibaren 2 ay
- Koruma süresi
- Başvurudan itibaren 10 yıl, yenilenebilir
- Kullanmama
- 5 yıl → TÜRKPATENT’ten iptal talebi
- Rüçhan hakkı
- İlk başvurudan 6 ay
Sık sorulan sorular
Markamı kullanıyorum ama tescil ettirmedim, korunur muyum?
Tescilsiz marka, haksız rekabet hükümleri çerçevesinde sınırlı bir korumadan yararlanabilir ve önceki kullanım bazı durumlarda başkasının tescil başvurusuna itiraz gerekçesi olabilir. Ancak tescilli markanın sağladığı güçlü ve kolay ispatlanabilir koruma için tescil önerilir.
Başvuru yaptım, markayı kullanmaya başlayabilir miyim?
Kullanabilirsiniz; ancak başvurunun itiraz sonucunda reddedilme ihtimali bulunduğundan büyük yatırımlar öncesinde benzer marka araştırmasının yapılmış olması önemlidir. Tescil, başvuru tarihinden itibaren hüküm doğurur.
Rakibim benzer bir isim kullanıyor, ne yapabilirim?
Markanız tescilliyse marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet nedeniyle dava açabilir, ihtiyati tedbir isteyebilirsiniz. Rakibin markası bültende yayımlanmışsa iki aylık süre içinde itiraz edilmelidir.
Yenileme süresini kaçırırsam ne olur?
Koruma süresinin bittiği ayın son gününden itibaren altı ay içinde ek ücret ödenerek yenileme yapılabilir. Bu süre de geçerse marka hakkı sona erer ve yeniden başvuru gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


