İçeriğe geç
0 (553) 284 21 63

İcra ve İflas (Kurumsal İcra)

İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı: Duran Takip Nasıl Devam Ettirilir?

İlamsız takipte borçlunun itirazıyla duran takibi devam ettirmenin yolları: bir yıllık itirazın iptali davası, altı aylık itirazın kaldırılması, dava şartı arabuluculuk, icra inkâr ve kötü niyet tazminatı, borçlunun menfi tespit ve istirdat hakları.

Av. Abdullah OdabaşıAvukat · Kurucu 4 dk okuma

Kısaca

  • İlamsız takipte borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse takip durur.
  • Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir.
  • Elinde imzası ikrar edilmiş adi senet ya da resmî belge varsa altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.
  • Haksız itiraz eden borçlu, likit alacaklarda alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir.

İlamsız icra takibi, mahkeme kararı olmadan bir alacağı tahsil etmenin en yaygın yoludur. Alacaklının talebiyle icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir ve borçlu yedi gün içinde borca itiraz etmezse takip kesinleşir. Ancak borçlu itiraz ettiğinde takip kendiliğinden durur; alacaklı bu noktadan sonra takibi ancak mahkeme kararıyla devam ettirebilir. Bu yazıda alacaklının başvurabileceği iki yolu, borçlu aleyhine hükmedilebilecek tazminatı ve borçlunun karşı haklarını ele alıyoruz.

Borçlunun itirazı ve sonuçları

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine sözlü ya da yazılı olarak itiraz edebilir. İtiraz borcun tamamına, bir kısmına, faize ya da imzaya yönelik olabilir; borçlu itiraz sebeplerini göstermek zorunda değildir. Bu kolaylık nedeniyle uygulamada yalnızca zaman kazanmak amacıyla yapılan itirazlarla da sık karşılaşılır. Takip, itiraz edilen kısım bakımından durur; itiraz edilmeyen kısım için ise alacaklı haciz isteyebilir.

Birinci yol: itirazın iptali davası

Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemelerde itirazın iptali davası açabilir. Bu bir alacak davasıdır; alacağın varlığı her türlü delille ispat edilebilir: sözleşmeler, faturalar, cari hesap kayıtları, ticari defterler, yazışmalar ve tanıklar. Görevli mahkeme alacağın niteliğine göre belirlenir; ticari alacaklarda asliye ticaret, işçilik alacaklarında iş, tüketici uyuşmazlıklarında tüketici mahkemesi görevlidir.

Dava, alacağın niteliğine göre dava şartı arabuluculuğa tabi olabilir. Konusu bir miktar para olan ticari alacaklar, işçi-işveren alacakları ve belirli tutarın üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Arabuluculuk sürecinde geçen süre, bir yıllık süreyi durdurur; ancak sürenin son günlerine bırakılmaması güvenli olandır.

Mahkeme itirazın iptaline karar verirse, takip kaldığı yerden devam eder ve alacaklı haciz isteyebilir.

İkinci yol: itirazın kaldırılması

Alacak, imzası noterce onaylanmış ya da borçlu tarafından kabul edilmiş bir adi senede veya resmî bir daire ya da yetkili makam tarafından verilmiş bir belgeye dayanıyorsa, alacaklı itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol belgeye dayalı, daha hızlı bir incelemedir; icra mahkemesi uyuşmazlığın esası hakkında kesin hüküm vermez. Belge bu niteliği taşımıyorsa alacaklının itirazın iptali davası açması gerekir.

İcra inkâr tazminatı

İtirazın iptali davasında mahkeme, borçlunun itirazını haksız bulursa ve alacak likit, yani miktarı belli ya da belgelere göre kolayca belirlenebilir nitelikteyse, alacaklının talebi üzerine borçlu aleyhine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmeder. Aynı oranda tazminat itirazın kaldırılması kararlarında da uygulanır. Bu tazminatın amacı, borçluyu yalnızca süreci uzatmak için yapılan itirazlardan caydırmaktır.

Alacağın miktarı bilirkişi incelemesi ya da hâkimin takdiriyle belirlenebiliyorsa, örneğin tazminat alacaklarında olduğu gibi, alacak likit sayılmaz ve icra inkâr tazminatı istenemez.

Kötü niyet tazminatı

Dava sonunda alacaklının takibinin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine alacaklı aleyhine de alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata hükmedilir. Bu tazminat için yalnızca davanın reddedilmesi yetmez; alacaklının alacağının bulunmadığını bildiği hâlde takip yapması gibi kötü niyetin ispatı gerekir.

Borçlunun hakları: menfi tespit ve istirdat

Borçlu, itiraz süresini kaçırmış ve takip kesinleşmiş olsa bile borcun bulunmadığını ileri sürerek menfi tespit davası açabilir. Takip kesinleştikten sonra açılan bu davada borçlu, icra veznesine ödenecek paranın alacaklıya verilmesinin durdurulmasını isteyebilir. Borcu olmadığı hâlde cebri icra tehdidi altında ödeme yapan borçlu ise ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açarak ödediği parayı geri isteyebilir.

Akılda tutulacak süreler

Ödeme emrine itiraz
Tebliğden 7 gün
İtirazın iptali davası
İtirazın tebliğinden 1 yıl
İtirazın kaldırılması
İtirazın tebliğinden 6 ay
İcra inkâr tazminatı
Alacağın en az %20’si
İstirdat davası
Ödemeden 1 yıl

Sık sorulan sorular

Bir yıllık süreyi kaçırırsam alacağımı kaybeder miyim?

Hayır. Bir yıllık süre geçtikten sonra itirazın iptali davası açılamaz ve duran takip devam ettirilemez; ancak alacak zamanaşımına uğramadıkça genel hükümlere göre alacak davası açılabilir. Bu durumda icra inkâr tazminatı istenemez.

Alacak bilirkişi incelemesiyle belirlenecekse icra inkâr tazminatı alınır mı?

Kural olarak hayır. İcra inkâr tazminatı için alacağın likit, yani borçlu tarafından hesaplanabilir ve belirlenebilir olması gerekir. Miktarı hâkimin takdirine ya da ayrıntılı bilirkişi hesabına bağlı alacaklarda bu tazminat istenemez.

İtirazın iptali davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Alacağın niteliğine bağlıdır. Konusu para olan ticari alacaklar, işçilik alacakları ve belirli tutarın üzerindeki tüketici uyuşmazlıkları için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

Borçlu itirazında sebep göstermek zorunda mı?

İlamsız takipte borçlu, borca itiraz ederken sebep göstermek zorunda değildir. Ancak imzaya itiraz edecekse bunu açıkça belirtmelidir; aksi hâlde senetteki imzayı kabul etmiş sayılır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Konak’ta, Çınarlı’daki Martı Tower’ın on yedinci katındadır. Görüşmeler Türkçe, İngilizce ve İtalyanca yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi