İçeriğe geç
0 (553) 284 21 63

Yabancı Yatırım

Yabancı Mahkeme Kararlarının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi: Şartlar, Belgeler ve Süreç

Yurt dışında verilen bir mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm ya da icra edilebilir belge olarak sonuç doğurması için tanıma ve tenfiz davası: farkları, şartları, yetkili mahkeme, gerekli belgeler, boşanma kararlarında idari tescil ve yabancı hakem kararları.

Kısaca

  • Yabancı bir mahkeme kararı Türkiye’de kendiliğinden icra edilemez; icra için tenfiz, kesin hüküm etkisi için tanıma kararı gerekir.
  • Kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması aranır.
  • Tenfizde karşılıklılık aranır; tanımada aranmaz.
  • Yurt dışında verilen boşanma kararları belirli şartlarla mahkemeye gidilmeden nüfusa idari tescil yoluyla işlenebilir.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ve uluslararası ticaret yapan şirketler, başka bir ülkede alınmış bir mahkeme kararını Türkiye’de kullanmak durumunda kalabilir: yurt dışında verilen bir boşanma kararının nüfusa işlenmesi, bir alacak hükmünün Türkiye’deki mallar üzerinde icra edilmesi ya da bir velayet kararının Türkiye’de ileri sürülmesi gibi. Bu ihtiyaç, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’da düzenlenen tanıma ve tenfiz kurumlarıyla karşılanır.

Tanıma ile tenfiz arasındaki fark

Tenfiz, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilmesini, yani cebri icraya konu olabilmesini sağlar; örneğin bir alacak ya da nafaka hükmünün Türkiye’de takibe konulması için tenfiz kararı gerekir. Tanıma ise kararın kesin hüküm ya da kesin delil etkisinin Türkiye’de kabul edilmesidir; boşanma ya da soybağına ilişkin kararlar gibi icra gerektirmeyen kararlarda tanıma yeterlidir. Tenfiz kararı, tanımayı da içerir.

Şartlar

Tenfiz kararı verilebilmesi için yabancı mahkeme kararının, o ülke kanunlarına göre kesinleşmiş olması ve hukuk davalarına ilişkin bulunması gerekir. Mahkeme ayrıca şu şartları inceler:

  • Karşılıklılık: Türkiye ile kararın verildiği ülke arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma, kanun hükmü ya da fiilî uygulama bulunmalıdır. Bu şart yalnızca tenfiz için aranır, tanıma için aranmaz.
  • Yetki: Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması ve davalının itirazı hâlinde, uyuşmazlıkla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisini yetkili gören bir mahkemece verilmemiş olması gerekir.
  • Kamu düzeni: Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir.
  • Savunma hakkı: Kararın verildiği ülke kanunlarına göre usulüne uygun çağrılmamış ya da temsil edilmemiş veya bu kanunlara aykırı biçimde gıyabında hüküm verilmiş kişinin itiraz etmemesi gerekir.

Yetkili mahkeme ve belgeler

Tanıma ve tenfiz davaları asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, aleyhine karar alınan kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer mahkemesidir; Türkiye’de yerleşim yeri ya da sakin olduğu yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir. Dilekçeye şu belgeler eklenir:

  • Yabancı mahkeme kararının aslı ya da o ülke makamlarınca usulen onaylanmış örneği,
  • Kararın kesinleştiğini gösteren yazı ya da belge,
  • Bu belgelerin apostil ya da konsolosluk onaylı ve yeminli tercümanca yapılmış, onaylı Türkçe tercümeleri.

Karşı tarafa dilekçe tebliğ edilir; karşı taraf, yukarıdaki şartların bulunmadığını ya da kararın kısmen veya tamamen yerine getirildiğini ileri sürerek itiraz edebilir. Mahkeme, yabancı kararın esasını yeniden incelemez; yalnızca kanundaki şartların varlığını denetler.

Boşanma kararlarında idari tescil

Yurt dışında verilen boşanma kararları için mahkemeye gitmeden de bir yol vardır. Kararın verildiği ülkenin hukukuna göre kesinleşmiş olması, eşlerin birlikte başvurması ve kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gibi şartların varlığı hâlinde, yabancı boşanma kararı nüfus müdürlükleri ya da yurt dışındaki konsolosluklar aracılığıyla nüfus kayıtlarına idari yoldan işlenebilir. Eşlerden biri başvuruya katılmıyorsa ya da karar velayet, nafaka gibi ek hükümler içeriyor ve bunların da tanınması isteniyorsa tanıma davası açılması gerekebilir.

Yabancı hakem kararları

Yurt dışında verilmiş hakem kararlarının Türkiye’de icrası için de tenfiz kararı gerekir. Türkiye, yabancı hakem kararlarının tanınması ve icrasına ilişkin 1958 tarihli New York Sözleşmesi’ne taraftır; bu sözleşme kapsamındaki kararlar sözleşmede sayılan sınırlı ret sebepleri çerçevesinde incelenir. İtalya da bu sözleşmenin tarafıdır.

Akılda tutulacak kurallar

Görevli mahkeme
Asliye hukuk mahkemesi
Karşılıklılık
Tenfizde aranır, tanımada aranmaz
Belgeler
Karar, kesinleşme belgesi, onaylı tercümeler

Sık sorulan sorular

Yurt dışında boşandım, Türkiye’de hâlâ evli mi görünüyorum?

Yabancı boşanma kararı tanınmadıkça ya da idari tescil yoluyla nüfusa işlenmedikçe Türkiye’deki nüfus kayıtlarında evli görünmeye devam edersiniz. Yeniden evlenme ve miras gibi konularda bu durumun sonuçları olabileceğinden tanıma ya da tescil işlemi önemlidir.

Tanıma davası için Türkiye’ye gelmem gerekir mi?

Kural olarak hayır. Dava, verilecek vekâletnameyle avukat aracılığıyla yürütülebilir; vekâletname yurt dışında konsoloslukta ya da apostil şerhli olarak yabancı noterde düzenlenebilir.

Mahkeme yabancı kararın doğru olup olmadığını inceler mi?

Hayır. Türk mahkemesi yabancı kararın esasını yeniden yargılamaz; yalnızca kanunda sayılan şartların, örneğin kesinleşme, kamu düzeni ve savunma hakkına uyulması şartlarının bulunup bulunmadığını denetler.

İtalya’da verilen bir alacak kararını Türkiye’de icra ettirebilir miyim?

Türkiye’de icra için tenfiz kararı alınması gerekir. Mahkeme, kesinleşme, karşılıklılık, kamu düzeni ve savunma hakkı gibi şartları inceler; tenfiz kararından sonra hüküm Türkiye’de ilamlı icra takibine konu edilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Konak’ta, Çınarlı’daki Martı Tower’ın on yedinci katındadır. Görüşmeler Türkçe, İngilizce ve İtalyanca yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi