İçeriğe geç
0 (553) 284 21 63

İdare Hukuku

İdari Para Cezalarına İtiraz Rehberi: Sulh Ceza Hâkimliği mi, İdare Mahkemesi mi? Süreler ve Peşin Ödeme

Trafik, belediye ve diğer idari para cezalarına karşı başvuru yolunun belirlenmesi: Kabahatler Kanunu’na göre on beş günlük başvuru, peşin ödeme indirimi, yargılama usulü; vergi, imar ve KVKK cezalarında idari yargı yolu.

Av. Abdullah OdabaşıAvukat · Kurucu 3 dk okuma

Kısaca

  • Kabahatler Kanunu’na göre verilen idari para cezalarına karşı, tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
  • Kanunda aksine hüküm yoksa ceza on beş gün içinde ödenirse dörtte biri indirilir; peşin ödeme başvuru hakkını ortadan kaldırmaz.
  • Vergi, imar ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu cezaları gibi bazı yaptırımlara karşı idare ya da vergi mahkemesinde dava açılır.
  • Doğru yolun ve sürenin seçilmesi, cezanın dayandığı kanuna göre belirlenir.

Trafik cezası, belediye zabıta cezası, gürültü ya da çevre kirliliği cezası, işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin cezalar gibi idari para cezaları günlük hayatta sık karşılaşılan yaptırımlardır. Bu cezalara karşı başvurulacak yer ve süre, cezanın dayandığı kanuna göre değişir. Yanlış mercie ya da süresi geçtikten sonra yapılan başvuru, haklı bir itirazın bile incelenmeden reddedilmesine yol açabilir.

Önce cezanın dayanağına bakın

Ceza tutanağında ya da kararında, cezanın hangi kanunun hangi maddesine dayandığı yazılıdır. Genel kural 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’dur: özel bir kanunda farklı bir yol öngörülmemişse idari para cezalarına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Trafik cezaları, belediye cezalarının büyük bölümü ve çeşitli kolluk cezaları bu kapsamdadır. Buna karşılık vergi cezalarına karşı vergi mahkemesinde, imar para cezalarına ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu cezalarına karşı ise idare mahkemesinde dava açılır.

Kabahatler Kanunu’na göre başvuru

  • Süre: İdari yaptırım kararına karşı, kararın tebliğinden ya da öğrenilmesinden itibaren on beş gün içinde başvurulur.
  • Merci: Başvuru, kararın verildiği yerdeki sulh ceza hâkimliğine dilekçeyle yapılır.
  • Dilekçe: Ceza tutanağının örneği, tebliğ tarihi ve itiraz gerekçeleri ile bunları destekleyen belgeler (fotoğraf, ruhsat, fatura, tanık bilgisi gibi) eklenir.
  • İnceleme: Hâkim, başvuruyu kural olarak dosya üzerinden inceler; gerekli gördüğünde duruşma açarak ilgilileri dinler.

Süresinde başvurulmayan idari para cezası kesinleşir ve tahsil edilebilir hâle gelir. Sulh ceza hâkimliğinin kararına karşı kanunda öngörülen itiraz yoluna başvurulabilir; belirli tutarın altındaki cezalara ilişkin kararlar ise kesindir.

Peşin ödeme indirimi

Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, idari para cezasının tebliğinden itibaren on beş gün içinde ödenmesi hâlinde cezanın dörtte biri indirilir. Bu peşin ödeme, kişinin karara karşı başvuru hakkını ortadan kaldırmaz; ceza ödenip indirimden yararlanıldıktan sonra da süresi içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Başvuru kabul edilirse ödenen tutar iade edilir.

İdari yargı yolu öngörülen cezalar

  • Vergi cezaları: Vergi ziyaı ve usulsüzlük cezalarına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir; ayrıca uzlaşma ve cezada indirim imkânları ayrıca değerlendirilir.
  • İmar para cezaları: Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılar nedeniyle verilen imar para cezalarına karşı idare mahkemesinde dava açılır; dava açma süresi kural olarak altmış gündür.
  • KVKK cezaları: Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun cezalarına karşı 1 Haziran 2024’ten bu yana idare mahkemesinde dava açılır.
  • Diğer düzenleyici kurul cezaları: Rekabet, bankacılık, enerji ve iletişim gibi alanlardaki kurul cezalarında yargı yolu ilgili kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

İtirazda sık ileri sürülen gerekçeler

  • Tutanakta fiilin, yerin ya da zamanın açıkça gösterilmemesi,
  • Cezanın yetkisiz bir makam tarafından verilmesi,
  • Ceza verilen fiilin kanunda kabahat olarak tanımlanmamış olması ya da başka bir maddenin uygulanması gerekmesi,
  • Aynı fiil nedeniyle birden fazla ceza verilmesi,
  • Tebligatın usulsüz yapılması ya da zamanaşımı.

Akılda tutulacak süreler

Kabahatler Kanunu’na göre başvuru
Tebliğden 15 gün, sulh ceza hâkimliği
Peşin ödeme indirimi
15 gün içinde ödenirse dörtte bir
Vergi cezası
Tebliğden 30 gün, vergi mahkemesi
İmar ve KVKK cezaları
Kural olarak 60 gün, idare mahkemesi

Sık sorulan sorular

Trafik cezasını ödedim, yine de itiraz edebilir miyim?

Evet. Cezanın peşin ödenmesi başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilirsiniz; başvuru kabul edilirse ödediğiniz tutar iade edilir.

Elektronik tebligatla gelen cezada süre ne zaman başlar?

Elektronik tebligat, alıcının elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır ve başvuru süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar.

Başvurum reddedilirse ne olur?

Sulh ceza hâkimliğinin ret kararına karşı kanunda öngörülen itiraz yoluna başvurulabilir. Belirli tutarın altındaki cezalara ilişkin kararlar kesindir; bu durumda karar kesinleşir ve ceza tahsil edilir.

Belediyenin imar cezasına da sulh ceza hâkimliğine mi başvurulur?

Hayır. İmar Kanunu’na göre verilen imar para cezalarına karşı idare mahkemesinde dava açılır. Belediyenin zabıta cezaları gibi Kabahatler Kanunu’na dayanan cezalar ise sulh ceza hâkimliğinin görevindedir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla yapılır; randevu için telefon, WhatsApp ya da e-posta kullanılabilir. Büro Konak’ta, Çınarlı’daki Martı Tower’ın on yedinci katındadır. Görüşmeler Türkçe, İngilizce ve İtalyanca yapılabilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi